ዝንቱ ሐተታ እንዘ ይከውን ዘተገብረ በዐቢይ ርእስ ዘይሰመይ “ሐቲተ ባሕርያተ “ወ” ወ “የ”፣ ዐቢይ ዐላማሁ ከመ የሀሉ ቀዋሚ ሕግ በላዕለ ባሕርየ “ወ” ወ “የ” ለዘተርእየ ተጽናስ እምነ ሥርዐተ ጽሕፈት እስከ ቀመረ ሰዋስዋዊ ዐውድ ለአምሮ (ጥ) መፍትሔ ውእቱ፡፡ ወዘአስተናሥእዎ ለሐታቲሁ ዐበይት ምክንያታት፣ እንበለ ምንትኒ አመክንዮ “ወ” በካዕብ ወበሳብዕ፣ “የ” በሣልስ ወበኃምስ የሐጽጹ ተብህሎቶሙ፣ ከዊኖቱ በዘፈቀደ ሥርዐተ ጽሕፈቶሙ ለ“ወ” ወ“የ” ዘውእቱ ዲበ “ወ” ወ “ዎ”፣ “ዉ” ወ “ው”፣ “የ” ወ “ዬ”፣ “ዪ” ወ “ይ”፣ በኢተሌልዮቱ በገሀድ ባሕርየ ፍጥረቶሙ ወመካነ ፍጥረቶሙ፣ ድምፀ “ወ” እምድምፀ “የ” ተሌልዮ ይላሐልሕ ወይብል ዝርዎ (ላ) ለብዎ (ላ) ተብህሎቱ፣ ምብጻሐ ግስ ግእዝ ባሕቲቱ ተብህሎቱ፣ ተለያልዮቱ ፀአተ ዘርዕ ላዕለ ቃል ዘይትረከቡ ቦቱ “ወ” ወ“የ”... ። በጥብላሌ ሊቃውንቱ በርክብ ባሕቲቱ አሚኖቶሙ፣ ዝኒ እንበለ ምንትኒ አመክንዮ ይትረከብ እመጽሐፍ አው ከመዝ ዘመሰለ ኢይትረከብ ብሂሎቶሙ ውእቱ። ከመ ይብጻሕ ሐተታሁ ለፍጻሜ በተበቊዖ ዐይነታዊ ጥበበ ሐተታ እምድኅረ ተዘግቡ ምርዳኣቱ በኀሢሠ መዝገብ፣ በመጠይቀ ቃል ወበተማክሮ ኅብረት፣ ቀርቡ ተተንቲኖሙ በከሣቲ ጥበበ ትንታኔ ምርዳእ በተግብሮ ወካሊ ለውዎተ ዐላማ። ወካዕበ አርአየ መፍትሔ ግብረ ሐተታሁ ለምክንያተ ሕጸቶሙ ወፈጽሞቶሙ ለ“ወ” ወ“የ”፣ ግስ በሳብዕ ወበኃምስ ፈጽሞቶ፣ ፀአተ ዘርዕ ዘግሰ “ወ” ወ“የ”፣ ከመ ሀሎ ተሌልዮተ ሥርዐተ ጽሕፈት በላዕለ “ወ” ወ“የ”፣ ድምፀ “ወ” ከመኮነ ጥቡቀ ወጽኑዐ፣ እንዘ ይትማላእ ዝንቱ ሐተታ አእተተ ርክበ ዘአልቦ በቋዒ አመክንዮ እንበለ ቀመር ምክንያታዊ። ወበተፍጻሜቱኒ አጽናዒሁ አስተሓየጸ ሐሳቦ ከመ ይሄልዎ ለዝንቱ ግብረ ሐተታ አስተዋፅኦ በአንቅሖ ምሁራነ ግእዝ ለተደማሪ ግብረ ሐተታ ላዕለ ቀመረ ግስ እምአንጻረ አዕማድ። ወአመረ (ጥ) ካዕበ ሐታቲሁ አንጻራተ ሐተታ እመ ይትሐተቱ ባሕርያተ ግስ ዘሠለስቱ ሀ፣ ሐ፣ ኀ ወክልኤቱ አ፣ ዐ እስከ ሊላየ ድምፀቶሙ ወከማሁ ይኄይስ ለእመ ይጸናዕ በዕመቅ ወበስፉሕ ፀአተ ዘርዕ ወብዝኀ ስም ዘ“ወ” ወ“የ” እስመ ሀለዎሙ