http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/8 Tue, 13 Oct 2026 02:34:54 GMT 2026-10-13T02:34:54Z http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17361 A Gynocritical Study of Selected Women-Authored Amharic Novels Habtam, Fikru Mekoya This study explores the distinct female subjectivities represented in four selected Amharic novels written by women: Lidia Tesfaye‘s Wӓdӓ Hwala (Reclaiming the Self, 2020), Yordanos Guesh‘s Lïbusӓ-Ťїla (The Unconscious Mind, 2020), Tsehay Melaku‘s Yӓnïsïha Šӓngo (Penitence Council, 2011), and Eneye Shibeshi‘s Yӓgӓbo Fïre (The Unprotected Fruit, 2010). Addressing a gap in Ethiopian literary scholarship regarding elements of gynocriticism, this study examines female subjectivities across four dimensions: biological experiences, psychological identity formation, gendered linguistic patterns, and socio-political perceptions. Ultimately, it offers a nuanced understanding of how women articulate their subjective experiences within the Ethiopian literary context. To achieve this, the study employs a qualitative research approach, a descriptive research design, and a purposive sampling technique to select the primary texts. Data collection involved a close reading of the novels, analyzed through the theoretical framework of gynocriticism. Through close textual analysis, the study dissects female subjective lived experiences. The study also demonstrates how key elements of gynocriticism manifest linguistically. The language reflects a socio-cultural struggle over who may speak, how, and with what authority. Through dialogue, introspection, symbolism, and narrative voice, the language in these novels dismantle patriarchal prejudice, interrogate gender dynamics, and reconstruct female identity. Culturally, these novels reflect women‘s struggles and triumphs through self-awareness, solidarity, intellectual aspiration, and cultural resistance—offering alternative female identities designed to confront patriarchal domination and reclaim agency. Examined through a biological lens, gynocritical elements highlight profoundly embodied female experiences, including menstruation, puberty, pregnancy, childbirth, and menopause. Here, menstruation is depicted as a social taboo, and puberty reflects the tension between empowerment and vulnerability. Pregnancy exposes struggles over reproductive autonomy, while childbirth underscores both the heavy cultural expectations placed on women and their resilience in transforming personal sacrifice into social productivity, continuity, and nation-building. Conversely, menopause is portrayed as a phase where a woman's social status—historically tied to her reproductive value—declines in the eyes of society and herself, exposing her to isolation, stress, and regret. Through a psychological lens, the novels expose the inner lives of female characters in relation to their identity, emotional depth, interpersonal relationships, and the impact of patriarchal structures. The characters undergo psychological maturation, transforming from a state of suffering and silence to active inquiry and emotional authenticity. By unraveling these female subjectivities, this study highlights how Ethiopian women in literature have transitioned from being passive subjects of depiction to active producers of textual meaning and self expression. To expand on these findings, future research should explore a broader diversity of Ethiopian women‘s literature—encompassing various genres, regions, and languages—using integrated, interdisciplinary approaches to shed further light on women‘s narrative strategies and thematic concerns. The findings reveal how female authors produce textual meaning regarding their lived realities. In these novels, socio-political representation is not merely a reflection of lived experience but a site of critique and transformation. The female voices challenge patriarchal norms by fostering consciousness and resistance against imposed gender roles. Furthermore, the representation of identity and sexuality serves as a direct challenge to patriarchy, allowing female characters to assert autonomy, while sexuality is depicted as a site of both empowerment and struggle. Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 GMT http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17361 2026-06-01T00:00:00Z http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17092 በግእዝ ቃንቃ቉ ትምህርት ክፍል ለኹለተኛ ዲግሪ ማሟያ የቀረበ ጥናት በይመኑ, ወንድም ይህ ጥናታዊ ጽሐፍ የሚያተኩረው በገድለ ዮሓንስ ዘውራ ኢየሱስ የይዘት ትንተና ሊይ ነው፡፡ ሇዘህ ጥናትም አገልግሎት ሊይ የዋለዉ የጻዴቁ ዮሓንስ ዘውራ ኢየሱስ የብራና ገድል ሲኾን ገድሉም የተገኘዉ በሜጫ ወረዲ በሚገኘው ውራ ኢየሱስ አንድነት ገዳም መኾኑ በጥናቱ ተቀምጧል፡፡ የጥናቱ መግቢያ፤ አነሣሽ ምክንያቶች፤ ያለዉ ሲኾን ዋና ዋና ምክንያቶቹ ካሁን በፊት ያልተጠና መኾኑና አጥኚው ገድለ በሚገኚበት ገዳም አካባቢ ተወሊጅ በመኾኑ የጻዴቁ ዮሓንስ ታሪካዊ አመጣጡ ያወዛግበዉ ስለነበረ ነው፡፡ የጥናቱ ዋና አላማና ዝርዝር አላማዎች፤ በጥናቱ የተመለሱ መሠረታውያን ጥያቄዎች፤ የጥናቱ ጠቀሜታዎች፤ ለአጥኚዉ ያጋጠሙት ችግሮች እስከ መፍትሄያቸው በጥናቱ ተካተዋል፡፡ ስለገዴሊት ታሪካዊ አመጣጥ፤ ስለተጻፈበት ቃንቃ቉፤ ስለገዴሊት ክፍሎች፤ ከነአላማቸውና ከነጠቀሜታቸው እንዲሁም በማን እና መቼ እንደተጻፈ በክለሳ ድርሳናት የተብራራ ሲኾን የመረጃ መሰብሰቢያ ዘዴውም ሰነድ በመፈተሸ፤ ፎቶ ካሜራ በማንሣትና እስከቦታው ድረስ የዘህ ጥናታዊ ጽሐፍ አጥኚ በመኼድ አካሊዊ ምልከታ መኾኑንም ተገልጧል፡፡ ጥናቱም አይነታዊ የምርመር ዘዴን የተከተለ ሲኾን የመረጃ ምንጮቹም የጻዴቁ ዮሓንስ የብራና ገድለን አንደኛ የመረጃ ምንጭ፣ የኅትመቱ ገድለ እና ሌሎች ከገዴለ ጋር ተዙማጅነት ያሊቸው ሰነድች እንሆ ኹለተኛ መደብ የመረጃ ምንጭ በመኾን አገልግሎት ላይ ውለዋል፡፡ የገዴለ ውስጣዊ ይዘቱም በያይነቱ ተመድቦ ይዘቱ ሲተነተን ጻዴቁ ቅደስ ዮሓንስ የሃይማኖት ሰው፣ ማኅበራዊ ግንኙነት ያሊቸው ሰው ከመኾናቸዉ በተጨማሪ የፖለቲካ ሰው እንደነበሩም በትንተናው ተካቷል፡፡ ጻዴቁ ዮሓንስ ሦስቱ ገዳማትን በመመሥረት ለሀገር አስተዋጽኦ ያበረከተ ሲኾኑ የአንበሶች እና ዴንጋይቱ አስደናቂ ሥራም የእንስሳትና የግኡዙን እንዱሁም ይቅደሳን ሰዎች አስተዋጽ በሚሌ ርእሰ ጉዲይ ተብራርቷሌ፡፡ የውራ ኢየሱስ ገዲም የስም ስያሜ ውሮ ይባል በነበር ባላባት ስም ውራ እንደተባለ በገዴለ ገጸ ንባብ ውስጥ ተገኚቷል፡፡ ከኢየሩሳሌም ጀምራ ድንጋይቱ እያበራች አምጥታ ከጉታ ዲጋሉ ተብል ከሚጠራው ቀበላ በተለይ አብሪ የሚባለው ጎጥ ተራራማና ድንጋያማ ቦታ ሲኾን እስካሁን ድረስ አብሪ ተብሎ ሚጠራበት ምክንያት እያበራች በመጣችዋ ድንጋይ መኾኑም በግድለ የይዘት ትንተና ተመልክቷል፡፡ከፈጣሪዉ የተቀበለችዉ ቃል ኪዲኖች ተተንትነው ቀርበዋል፡፡ የገድለ ጸሁፉ ስምም የማነ ክርስቶስ እንሚባል በጥናቱ ተካቷል፡፡ የገድለ ጸሁፊ ያጻጻፊ ስልቱ በዘይቤ አይነቶች ተከፋፍለው በትንተናው ተብራርተዋል፡፡በመጨረሻም የዘህ ጥናታዊ ጽሐፍ ጠቅላላ ይዘት እና ትንታኔ አጠርና ጠቅለል ተደርጎ በኹለት ገጽ ተከልሶ ተጠቃሎል፡፡ በተጨማሪም አጥኚው ለጥናታዊ ጽሐፉ ማጠቃለያ ከሰጠ በኋላ በይሉኝታ ሀሳቦች በተለይ ገዴሊትን ሚያሳትሙ አባቶች የታሪክ ተፋልሶ እንዲይፈጠር የብራና ገዴለን በደንብ ቢያዩት በማለት ጥናታዊ ጽሐፈን አጠቃሎል፡፡ Mon, 01 May 2017 00:00:00 GMT http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17092 2017-05-01T00:00:00Z http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17091 የይዘት ትንተና በአቡነ ተክለ አልፋ ገድል ላይ ምሥራቅ, ባየ ይህ ጥናት በአቡነ ተክለ አልፋ የብራና ገድል ሊይ የይዘት ትንተና የተሠራ ነው፡፡ ይህንንም ጥናት ለማሳካት በዋናነት ጎፍጭማ ቅደስ ሚካኤል ወአቡነ ተክለ አልፋ ደብር የሚገኘውን የብራና ገድል የመጀመሪያ ደረጃ የመረጃ ምንጭ ሲኾን የታተሙም ኾነ ያልታተሙ ጽሐፎችን እንዱሁም ቃለ መጠይቆችን በኹለተኛ ደረጃ የመረጃ ምንጭነት በመጠቀም ጥናቱ ተከናውኗሌ፡፡ ጥናቱ በአምስት ምዕራፎች የተከፋፈለ ሲኾን፣ በምዕራፍ አንዴ የጥናቱ ዳራ እና መነሻ ሀሳቡን፣ የጥናቱ አነሳሽ ምክንያት፣ የጥናቱ አላማና ጠቀሜ፣ የጥናቱ ጥያቄዎች፣ የጥናቱ ወሰን እንዲኹም ውስንነት ይዞል፡፡ ምዕራፍ ኹለት ጥናቱ ከፅንሰ ሀሳብ አኳያ የገድላትን ይዘት፣ ክፍሎች፣ ጥቅማቸውን የተጻፋበትን ቉ን቉፣ ታሪካዊ አመጣጥ እንዲኹም ስለ አቡነ ተክለ አልፋ ተዛማጅ የኾኑ ጽሐፎችን ይዞል፡፡ ምዕራፍ ሦስት የጥናቱን ዘዴ፣ የገዴለን ውጫዊ እና ውስጣዊ ይዘት የሚያሳይ ሲኾን የዙህ ጥናት የምርምር ዘዴ አይነታዊ የምርምር ዘዴ ነው፣ የመረጃ መሰብሰቢያ ዘዴ ሰነድ ፍተሻና ቃለ መጠይቅ ሲኾን የመረጃ አተናተን ዘዴው ገሊጭ የአተናተ ዘዴን የተከተለ ነው፡፡ ምዕራፍ አራት የጥናቱ ዋና ማዕከል ሲኾን ስለ አቡነ ተክለ አልፋ የሔይወት ታሪክ የሥጋ ልደት እና የቆብ ልደት እስከ ዕረፍተ ሥጋ ያለው ታሪክ ተብራርቶበታል፡፡ አቡነ ተክለ አልፋ በአኹኑ የቦታ አከላለል በምሥራቅ ጎጀም ዞን ደብረ ኤሌያስ ወረዲ ጎፍጭማ ቀበሌ ተወልደው በአካባቢያቸው በሚገኝ ቤተ ክርስቲያን ምናኔያቸውን ጀምረው ሲጋደሉ ከቆዩ በኋሊ ወደ ዲማ ቅደስ ጊዮርጊስ ገዳም በመኼዴ በገዳሙ የተለያዩ ተጋድሎዎችን ሲያደርጉ ከቆዩ በኋላ በዙኹ ገዳም በ+5 ዓመታቸው ታኅሣሥ 8 ቀን አርፈዋል፡፡ የአቡነ ተክለ አልፋ የቆብ አባታቸው የደብረ ሉባኖሱ አቡነ ፊሌጶስ ናቸው፡፡ አቡነ ተክለ አልፋ በሔይወተ ሥጋ እያለም ይኹን በሔይወተ ሥጋ ካለፋ በኋሊ ብዘ አስተዋጽኦ እንዲላቸው ገዴሊቸው ያሳያሌ፣ ካደረጉት አስተዋጽኦ ውስጥ ክርስትናን ማስፋፋት፣ የመነኯሳቱን አኗኗር መቀየር፣ ቅርስ ጥበቃ፣ ተአምር፣ ፈውስ እና ቃሌ ኪዲን ናቸው፡፡ የገድለ ሥነ ጽሐፋዊ ፋይዲ ሲታይ ሃይማኖታዊ ፋይዲዉ ዶግማ እና ቀኖና፣ ማኅበራዊ ፋይዲዉ በሽተኛን መጠየቅ እና ማስታመም፣ ለሌላው መስጠት ወይም ማካፈል፣ አራስ ጥየቃ እና ወሊጅ አልባ ልጆችን ማሳደግ፣ ባህላዊ ፋይዳዉ ሠርግ፣ እንግዳን መቀበል፣ ለቅሶ ወይም ኀዘን፣ ጠንካራ የሥራ ባህል፣ ግጭትን መፍታት፣ መከባበር እንዱሁም ስንብት፣ አስተዳደራዊ ፋይዳዉ ፍትሀዊነት፣ ካሳ አከፋፈል፣ ሀቀኝነትና አለማዲላት ሲኾኑ ታሪካዊ ፋይዳዎችም ተዲሰውበታል፡፡ የገድሉ የቀንቃ቉ አጠቃቀም ሥናይ የቃንቃ቉ ክፍል አንዱ የኾነው ዘይቤ የተዳሰሰ ሲኾን ይህም ገድለ ሰውኛ ዘይቤ፣ አነጻጻሪ ዘይቤ እና ምስያ ዘይቤዎችን እንደተጠቀመ ያሳያል፡፡ በመጨረሻም በምዕራፍ አምስት የጥናቱ ማጠቃለያ እና የአጥኝዋ ምክረ ሀሳብ ሰፍሮበታል፡፡ Wed, 01 Feb 2017 00:00:00 GMT http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17091 2017-02-01T00:00:00Z http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17090 ሐቲተ ባሕርያተ “ወ” ወ“የ” በዕፁብድንቅ, ካሣዉ ዝንቱ ሐተታ እንዘ ይከውን ዘተገብረ በዐቢይ ርእስ ዘይሰመይ “ሐቲተ ባሕርያተ “ወ” ወ “የ”፣ ዐቢይ ዐላማሁ ከመ የሀሉ ቀዋሚ ሕግ በላዕለ ባሕርየ “ወ” ወ “የ” ለዘተርእየ ተጽናስ እምነ ሥርዐተ ጽሕፈት እስከ ቀመረ ሰዋስዋዊ ዐውድ ለአምሮ (ጥ) መፍትሔ ውእቱ፡፡ ወዘአስተናሥእዎ ለሐታቲሁ ዐበይት ምክንያታት፣ እንበለ ምንትኒ አመክንዮ “ወ” በካዕብ ወበሳብዕ፣ “የ” በሣልስ ወበኃምስ የሐጽጹ ተብህሎቶሙ፣ ከዊኖቱ በዘፈቀደ ሥርዐተ ጽሕፈቶሙ ለ“ወ” ወ“የ” ዘውእቱ ዲበ “ወ” ወ “ዎ”፣ “ዉ” ወ “ው”፣ “የ” ወ “ዬ”፣ “ዪ” ወ “ይ”፣ በኢተሌልዮቱ በገሀድ ባሕርየ ፍጥረቶሙ ወመካነ ፍጥረቶሙ፣ ድምፀ “ወ” እምድምፀ “የ” ተሌልዮ ይላሐልሕ ወይብል ዝርዎ (ላ) ለብዎ (ላ) ተብህሎቱ፣ ምብጻሐ ግስ ግእዝ ባሕቲቱ ተብህሎቱ፣ ተለያልዮቱ ፀአተ ዘርዕ ላዕለ ቃል ዘይትረከቡ ቦቱ “ወ” ወ“የ”... ። በጥብላሌ ሊቃውንቱ በርክብ ባሕቲቱ አሚኖቶሙ፣ ዝኒ እንበለ ምንትኒ አመክንዮ ይትረከብ እመጽሐፍ አው ከመዝ ዘመሰለ ኢይትረከብ ብሂሎቶሙ ውእቱ። ከመ ይብጻሕ ሐተታሁ ለፍጻሜ በተበቊዖ ዐይነታዊ ጥበበ ሐተታ እምድኅረ ተዘግቡ ምርዳኣቱ በኀሢሠ መዝገብ፣ በመጠይቀ ቃል ወበተማክሮ ኅብረት፣ ቀርቡ ተተንቲኖሙ በከሣቲ ጥበበ ትንታኔ ምርዳእ በተግብሮ ወካሊ ለውዎተ ዐላማ። ወካዕበ አርአየ መፍትሔ ግብረ ሐተታሁ ለምክንያተ ሕጸቶሙ ወፈጽሞቶሙ ለ“ወ” ወ“የ”፣ ግስ በሳብዕ ወበኃምስ ፈጽሞቶ፣ ፀአተ ዘርዕ ዘግሰ “ወ” ወ“የ”፣ ከመ ሀሎ ተሌልዮተ ሥርዐተ ጽሕፈት በላዕለ “ወ” ወ“የ”፣ ድምፀ “ወ” ከመኮነ ጥቡቀ ወጽኑዐ፣ እንዘ ይትማላእ ዝንቱ ሐተታ አእተተ ርክበ ዘአልቦ በቋዒ አመክንዮ እንበለ ቀመር ምክንያታዊ። ወበተፍጻሜቱኒ አጽናዒሁ አስተሓየጸ ሐሳቦ ከመ ይሄልዎ ለዝንቱ ግብረ ሐተታ አስተዋፅኦ በአንቅሖ ምሁራነ ግእዝ ለተደማሪ ግብረ ሐተታ ላዕለ ቀመረ ግስ እምአንጻረ አዕማድ። ወአመረ (ጥ) ካዕበ ሐታቲሁ አንጻራተ ሐተታ እመ ይትሐተቱ ባሕርያተ ግስ ዘሠለስቱ ሀ፣ ሐ፣ ኀ ወክልኤቱ አ፣ ዐ እስከ ሊላየ ድምፀቶሙ ወከማሁ ይኄይስ ለእመ ይጸናዕ በዕመቅ ወበስፉሕ ፀአተ ዘርዕ ወብዝኀ ስም ዘ“ወ” ወ“የ” እስመ ሀለዎሙ Sat, 01 Jul 2017 00:00:00 GMT http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17090 2017-07-01T00:00:00Z