http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/1941 2001-01-13T06:37:24Z 2001-01-13T06:37:24Z በማተቤ, ጥላሁን http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/15819 2024-05-29T13:06:14Z 2015-06-01T00:00:00Z

በጓጉሳ ሽኩዳድ ወረዳ ማኅበረሰብ ለቤት እንስሳት ደኅንነት የሚደረግ ሥርዓተ ከበራ በሐምሌ ኪሮስ ማሳያነት በማተቤ, ጥላሁን ይህ ጥናት “በጓጉሳ ሽኩዳድ ወረዳ ማኅበረሰብ ለቤት እንስሳት ደኅንነት የሚደረግ ሥርዓተ ከበራ በሐምሌ ኪሮስ ማሳያነት” በሚል ርእስ የሐምሌ ኪሮስ ሥርዓተ ከበራ ክዋኔን በመመርመር ማህበረሰቡ ስርዓተ ከበራውን ለቤት እንስሳት ደኅንነት ማስጠበቂያነት የሚገለገሉበትን እውቀትና ሥርዓት ማሳየት የሚል ዐቢይ ዓላማ ያለው ሲሆን የኪሮስ ስርዓተ ከበራ ሐምሌ ስምንት ቀን የሚከበርበትን ምክንያት መግለጽ፤ ለቤት እንስሳት ደህንነት የሚደረገውን የሐምሌ ኪሮስ ሥርዓተ ከበራ ክዋኔ ሂደት ማሳየት፤ በስርዓተ ከበራ ላይ ያሉ ተምሳሌቶችን መተርጎም፤ ተተኳሪው ማህበረሰቡ ስለ ቤት እንሳሳት ደህንነት ያለውን አመለካከትና እውቀት ማብራራት የሚሉ ንዑስ ዓላማዎች የያዘ ነው፡፡ መረጃዎች በምልከታ፣ በቃለ መጠይቅና በተተኳሪ የቡድን ውይይት ዘዴዎች በመጠቀም እና 20 ወንዶችን፣ 5 እንስሳት የሚያግዱ (የሚጠብቁ ልጆች /እረኞች) እና 10 ሴቶች በአጠቃላይ 35 የመረጃ ሰጪዎች ተሳታፊ በማድረግ ተሰብስበዋል፡፡ መረጃ ሰጪዎች በዓላማ ተኮር እና በጠቋሚ ናሙና ዘዴ በመጠቀም ተመርጠዋል፤ የተሰበሰቡት መረጃዎች በክዋኔያዊ፣ ማህበራዊ ግንባታ፣ በእንስሳት ደኅንነት ማሕቀፍ እና ስነ ፍች ንድፈ ሃሳቦች ተተንትነው ቀርበዋል፡፡ በትንታኔው መሰረት የሐምሌ ኪሮስ ስርዓተ ከበራ ለቤት እንስሳት ደኅንነት ተብሎ ሐምሌ ስምንት አባ ኪሮስ ያረፈበትን በማሰብና እግዚአብሔር የገባለትን ቃል ኪዳን መነሻ በማድረግ ማህበረሰቡ የራሱን ሀገር በቀል እውቀትና እሴት በመጨመር የሚከውነው፤ ሃይማኖታዊ በዓል ነው፤ ለስርዓተ ከበራው ክዋኔ የሚያስፈልጉ ግብዓቶች በማዘጋጀት ሐምሌ ስምንት ቀን የተመረጠና ሁሉም አባላት የተስማሙበት ተባእት በግ በማረድ እንስሳት ደም የሚረጩበት የከብቶች ቀን በዓል እንደሆነ ጥናቱ ይጠቁማል፡፡ ስርዓተ ከበራው የራሱ የሆኑ የክዋኔ ሂደቶች እንዳሉት ጥናቱ አሳይቷል፡፡ የሚጠቡ እንቦሶች (ጥጃዎች) በነፃነት ከእናታቸው ጋር የሚውሉበት ቀን እንደሆነ፤ በስርዓተ ከበራው ክዋኔ ዕለት የሚቀርቡ ቁሳዊ ባህሎች በአብዛኛው የእንስሳት ተዋጽኦዎች እንደሆኑ የመስክ መረጃዎች ጠቁመዋል፤ ማህበረሰብ ስለ ቤት እንስሳት ደህንነት የሚከውናቸው በርካታ ልማዶች እንዳሉት ጥናቱ አስረድቷል፡፡ የማህበረሰቡ የቤት እንስሳትን ደህንነት ለመጠበቅና ለማስጠበቅ የሐምሌ ኪሮስ ስርዓተ ከበራ በመፈጸም ስርዓተ ከበራ ለጤና ፈውስ የሚሰጥ መሆኑን ተጠኚው ማህበረሰብ ይጠቁማል፡፡ ይህ መረጃ የጥናቱ ትንተና ክፍል ላይ ተጠቁሟል፡፡ በዚህም መሰረት ስርዓተ ከበራ የጤና ፈውስ መሆኑን ጥናቱ አመላክቷል፡፡ የሐምሌ ኪሮስ ስርዓተ ከበራ በማህበረሰቡ አባላት ውስጥ አንዳንድ ሰዎች በአባ ኪሮስ ወርሃዊና ዓመታዊ ስርዓተ ከበራ ጊዜ በቤት እንስሳት ላይ የተለያዩ በሽታዎችና አደጋዎች መከሰታቸው እና በአባ ኪሮስ ስም ፀበልና ረፍታቸውን መሰረት በማድረግ በሚፈጽሙት ስርዓተ ከበራ አማካኝነት እንስሳት እንደሚፈወሱ እና በአንዳንድ ሰዎች የደረሰው ችግርና በረከት እንዲደርሳቸውና እንስሳቶች ታመው እንደዳኑላቸው ተጠኚዎች ያብራራሉ፡፡ በመኖር ሂደት ሌሎች ችግሮች እንዳይገጥሟቸው አስቀድመው ለመከላከል እና የተከሰቱ ችግሮችንም ለማስወገድ ሲባል የሚከውኑት ስርዓተ ከበራ እንደሆነ በጥናቱ ተመላክቷል፡፡ ቁልፍ ቃላት፡- ሐምሌ ኪሮስ ከበራ፣ የቤት እንስሳት፣ ደህንነት፤ ሃይማኖትና እምነት

2015-06-01T00:00:00Z በተስፋዬ, አበባው http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/15818 2024-05-29T12:13:14Z 2015-01-01T00:00:00Z

የጅራፍ ግርፍርፊያ ጨዋታ ክዋኔ ትንተና በቡሄ በዓል ማሳያነት በላይ ጋይንት ወረዳ ማኅበረሰብ በተስፋዬ, አበባው ይህ ጥናት "የጅራፍ ግርፍርፊያ ጨዋታ ክዋኔ በቡሄ በዓል ማሳያነት" ምን እንደሚመስል በመመርመር ላይ ትኩረት ያደረገ ነው፡፡ በቡሄ በዓል ጅራፍ ግርፍርፊያ ጨዋታ የሚገጠሙ ቃል ግጥሞችን ይዘት መተንተን፣ የቡሄ በዓል ጅራፍ ግርፍርፊያ ጨዋታ ፋይዳ ማሳየት የሚሉ ናቸው። ከቀዳማይ የመረጃ መሰብሰቢያ ዘዴዎች ውስጥ ቃለ መጠይቅ፣ ምልከታና የቡድን ውይይትን በመጠቀም ከመስክ መረጃ ተሰብቧል፡፡ ከመስክ የተገኙትን መረጃዎች በመልክ በመልክ በማደራጀት አይነታዊ የምርምር ዘዴን በመጠቀም በተግባራዊ፣ መዋቅራዊና ክዋኔያዊ ንድፈ ሃሳቦች በመታገዝ በገለፃ መልክ ተተንትኖ ቀርቧል፡፡ በጥናቱ ላይ የላይጋይንት ወረዳ ማህበረሰብ የጅራፍ ግርፍርፊያ ጨዋታ ለማህበረሰቡ አካላዊ፣ ስነልቡናዊ እና ሃይማኖታዊ ፋይደ እንዳለው ያስረዳል፡፡ ይህ ባህላዊ ጨዋታ የበለጠ ተጠናክሮ እንዲቀጥል የባህልና ቱሪዝም ጽ/ቤት፣ የወረዳው ቤተ ክህነት ጽ/ቤት እና ሌሎች ማህበረ ባህላዊ ተቋማት ትኩረት ቢያደርጉበት መልካም ነው።

2015-01-01T00:00:00Z አየሁ, ንጉሴ http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/15776 2024-05-08T12:18:33Z 2016-07-01T00:00:00Z

አጎላጎሌ ጨዋታ ክዋኔና ፋይዳ በጓጉሳ ሽኩዳድ ወረዳ ማህበረሰብ አየሁ, ንጉሴ ይህ ጥናት በአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት በአዊ ብሄረሰብ አስተዳደር የአጎላጎሌ ጨዋታ ክዋኔና ፋይዳ በጓጉሳ ሽኩዳድ ወረዳ ማህበረሰብ በሚል ርዕስ ትኩረት ተደርጓል፡፡ የጥናት ዋና ዓላማ የአጎላጎሌ የልጆች ጨዋታ ክዋኔና ፋይዳ ይዘት ተንትኖ ማሳየት ሲሆን የአጎላጎሌ ጨዋታ ሂደቱን መተንተን፣ አጎላጎሌ የልጆች ጨዋታ ክዋኔ ላይ የሚስተዋሉ ቁሳዊ ባህሎች (ትርጉም የሚፈልጉ ጉዳዮች) መመርመር፤ የአጎላጎሌ የልጆች ህግና የሚሰጠውን ፋይዳ መመርመር እና በአጎላጎሌ ጨዋታ ጊዜ የልጆች ቡድን ምስረታና ሚና መጠቆምና ከክዋኔው ጋር በተያያዘ የሚደረሱ ቃል ግጥሞችን መመርመር፤ የሚያሳዩ የምርምር ጥያቄ በማዘጋጅት ቃለ መጠይቅ፣ምልከታ፣ተተኳሪ ቡድን ውይይት በመጠቀም መረጃዎች ተሰብስቧል፡፡ መረጃ ሰጪዎች በዓላማ ተኮር እና በጠቋሚ ናሙና ዘዴ በመጠቀም ተመርጧል፤ መረጃዎች በመቅረጽ ድምጽ፣ በፎቶ ካሜራና በማስታወሻ ደብተር ተሰብሰቧል፡፡ በዚህም መሠረት የአጎላጎሌ ባህላዊ የልጆች ጨዋታ ክብረ በዓሉን ለማክበር ከሚደረጉ ቅድመ ዝግጅት እስከ ክዋኔው መጨረሻ ድረስ ያለውን ክዋኔ ሲከውኑ የሚፈጽሙ ድርጊቶችና ቃል ግጥሞችን ይዘት ለመመርመር በተግባራዊ ንድፍ ሃሳብ፣ በክዋኔ ተኮር ንድፍ ሃሳብና በሰነ ፍች ንድፍ ሃሳብ ተተንትኖ ቀርቧል፡፡ የዚህ ጥናት ውጤት ማህበረሰቡ በክዋኔ አማካይነት በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ ሃሳባቸውን በመግለጽ ሲያስተምሩበት፣ ሲመክሩበት፣ ሲዝናኑበት፣ ሃይማኖታቸውንና እምነታቸውን ሲያጸኑበት፣ የማህበረሰቡን ማንነት ሲጠብቁበት መቆየታቸውን በትንተናው ማወቅ ተችሏል፡፡ በዚህ ባህላዊ ጨዋታ አማካኝነት ልጆች የወደፊት የሕይወታቸው መሰረት የሆነ ስርዓት የሚለምዱበት፣ ኃላፊነት መቀበልና ተግባራዊ ማድረግን የሚማሩበት፤ የወንድነት ሚና የሚወጡበት እንደሆነ ማወቅ ተችሏል፡፡ በቤተሰቦቻቸውና በማህበረሰቡ የሚጣልባቸውን ኃላፊነት በብቃት ለመወጣት በአካልም ሆነ በእዕምሮ ዝግጁ የሚሆኑበት ሃይማኖታዊ ሆነ ባህላዊ ጨዋታ መሆኑ፣ ጨዋታ የራሱ የሆነ ህጎች ያሉትና ልጆች ከወዲሁ ህግና ደንብ ማክበርን የሚለማመዱበት፣ በጨዋታው ወቅትም የተለያዩ ድርጊታዊ ቧልት ያላቸው ተግባራት የሚከወኑበት፣ ልጆች የሚሰባሰቡበት የራሳቸው መስፈርት እንዳላቸው፣ በሚጫወቱበት ጊዜ የጨዋታውን ህግና ደንብ ተከትለው እንደሚከውኑ፤ በክዋኔው በሚደረሱ የቃል ግጥሞች ይዘት ማሞካሸት፣ማሳሰብን፣ መልካም እድል የሚገልጹ ቃል ግጥሞችን ያለው እንደሆነ ማወቅ ተችሏል፡፡ በጨዋታው አማካኝነት እርስ በእርስ መደጋገፍን፣ መረዳዳት፣ ፍቅርን፣ አብሮ መብላትን፣ መጠጣት የሚያዳብሩበት የትውልድ ቅብብሎሽ፣የባህል ስርጭት (መወራራስ) ያለው እንደሆነ በትንተናው ማወቅ ተችሏል፡፡ በመሆኑም በዚህ ጨዋታ ላይ ልጆች በአካልም ሆነ በሞራልና በሰነ ልቦና ዝግጁ እንዲሆኑና ለቀጣዩ ማህበራዊ ኑሮአቸው ልምድ የሚያዳብሩበት ጨዋታ ነው፡፡ የዚህ ጨዋታ ጥናት በተካሄደበት ወረዳ ከሚገኙ 14 የገጠር ቀበሌዎች ውስጥ በተወሰኑት አካባቢዎች ክዋኔው እየቀነሰ እንደመጣ በወረዳው ባህልና ቱሪዝም የባህል እሴት ባለሙያ የሆኑት አቶ ሚኪያስ መለሰ 03/08/2015 ዓ/ም ጠቁሟል፡፡ በመሆኑም የአጎላጎሌ ጨዋታ ክዋኔ ቀጣይነት እንዲኖረው የወረዳው የባህልና ቱሪዝም ቢሮ ለጨዋታው አስፈላጊውን ድጋፍ፣ ጥናትና ምርምር በማድረግ ቀጣይነት እንዲኖረው ቢያደርግ፤ ጨዋታው እንዲታወቅና ጎብኝዎች እንዲኖሩት ለማድረግም ከመገናኛ ብዙኀንና ከሚመለከታቸው ሌሎች የመንግስትና የግል ተቋማት ጋር በጋራ ቢሰሩ፤ የመስኩ ምሁራን የበለጠ ሰፊ ጊዜና በጀት በመመደብ የጨዋታው ክዋኔ የሚያበረክተው አስተዋጽኦ በማጥናት የሚሰጠውን መጠነ ሰፊ ፋይዳ ለማህበረሰቡ ግንዘቤ ቢሰጥ የሚል የይሁንታ ሀሳብ አለኝ፡፡

2016-07-01T00:00:00Z እንየው, ዗ሊሇም http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/15692 2024-03-06T12:15:37Z 2015-03-01T00:00:00Z

የአብነት ተማሪዎች ማህበራዊ ህይወት በባሕር ዲር ፈሇገ ጸሏይ ቅደስ ሚካኤሌ አንዴነት ገዲም እንየው, ዗ሊሇም ይህ ጥናት የአብነት ተማሪዎች ማህበራዊ ህይወትን በባሕር ዲር ፈሇገ ጸሏይ ቅደስ ሚካኤሌ አንዴነት ገዲም በመተንተን ተማሪዎች የሚኖራቸውን ማህበራዊ ግንኙነትና በግንኙነቱ የሚያገኙትን ጥቅም የሚያሳይ ነው፡፡ በመሆኑም በጥናቱ ተማሪዎች የአብነት ትምህርት ቤትን በምን አነሳሽ ምክንያት እንዯሚቀሊቀለ፤ በትምህርት ቤቱ ቆይታቸው የሚኖራቸው ማህበራዊ ግንኙነት ምን አይነት እንዯሆነ ፤በማህበራዊ ግንኙነቶቹ የሚኖር የግሇሰብና የቡዴን ተጠቃሚነት፤እንዱሁም በተማሪዎች መካከሌ ሇሚፈጠሩ ግጭቶች የሚፈጸሙ የግጭት አፈታት ሂዯቶች ተተንትነዋሌ፡፡ እነዙህን መሰረታዊ የጥናቱ ዓሊማዎች ከግምት ውስጥ በማስገባት ከመጀመሪያ የመረጃ ምንጮች በተፈጥሯዊ አውዴ ማሇትም በምሌከታ፣ በቃሇ መጠይቅና በተጠኚ ቡዴን ውይይት የተሰበሰቡ መረጃዎች በክዋኔያዊ እና በተግባራዊ ንዴፈ ሃሳቦች መነፅርነት ተፈትሸዋሌ፡፡ የጥናት አካባቢ ሆኖ የተመረጠው ከ1955 ዓ.ም ጀምሮ የአብነት ትምህርት የሚሰጥበት የባሕር ዲር ፈሇገ ጸሏይ ቅደስ ሚካኤሌ አንዴነት ገዲም ነው፡ ፡ በመሆኑም ከአብነት ትምህርት ቤቱና ከገዲሙ 22 መረጃ አቀባዮች በዓሊማ ተኮር የናሙና ስሌት ተመርጠው በጥናቱ ተካተዋሌ፡፡ ጥናቱ ተማሪዎች የአብነት ትምህርት ቤትን በነጻ ፈቃዲቸው ወዯውት፤እንዱሁም በላልች አስገዲጅ ችግሮች ማሇትም ከቤተሰብና አካባቢ ምቾት ማጣትና በአቻ ግፊት ምክንያት እንዯሚቀሊቀለ አመሊክቷሌ፡፡ በመካከሊቸው ያለ ማህበራዊ ግንኙነቶችም በተሇያዩ ዯረጃዎች እንዯሚፈጸሙ አረጋግጧሌ፡፡ ግንኙነቶቹም ተማሪዎቹ እርስ በርስ(የጎንዮሽ ማህበራዊ ግንኙነት)፤ከተማሪዎቹ መካከሌ በአስጠኚነትና በአሇቃነት ከሚመረጡ ተማሪዎች ጋር(የተዋረዴ ጎንዮሽ ማህበራዊ ግንኙነት) እንዱሁም ከየኔታና ከገዲሙ ጋር(የተዋረዴ ማህበራዊ ግንኙነት) እንዯሚፈጽሙም አመሊክቷሌ፡፡ በአብነት ትምህርት ቤቱ በተማሪዎች መካከሌ ግጭት ቢፈጠር በአራት ዯረጃዎች ማሇትም እርስ በርስ በይቅርታ፣ በአሇቃ አሸማጋይነት፣በሰሊም ኮሚቴ ብይንና በመጨረሻም በየኔታ አማካኝነት ችግሩ ይፈታሌ፡፡ የአብነት ተማሪዎች ባሊቸው ማህበራዊ ህይወት(ግንኙነት) በመረዲዲትና በመዯጋገፍ ሊይ የተመሰረተ ተጠቃሚነትን እንዯሚያረጋግጡም ጥናቱ አመሊክቷሌ፡፡ በመጨረሻም፤በመረጃ ስብሰባና ትንተና ከታዩ የጥናቱ ውጤቶች በመነሳት በአብነት ተማሪዎች ጠንካራ ማህበራዊ ግንኙነት ውስጥ ‹‹እኔ›› ሳይሆን ‹‹እኛ›› የሚሇውን ያዲበሩበትን መንገዴ ሇላሊው ማህበረሰብ ማስተማሪያነት፤ በተሇይም መንግስት በሃገራችን የትምህርት ፖሉሲ በግብረ ገብ ትምህርት ትግበራ ውስጥ መጠቀም ቢችሌ መሌካም ነው፡፡ በአብነት ትምህርት ቤት ውስጥ ያለ የማህበራዊ ህይወት ግንኙነቶች በመጋራትና በመዯጋገፍ የጋራ ተጠቃሚነትን የሚያረጋግጡ ናቸው፡፡ እናም የአብነት ተማሪዎች ማህበራዊ ህይወት ውስጥ ያሇን ህብረት በማስተማሪያነት በማ዗ጋጀት ህብረት የሚወዴ ትውሌዴ ሇመፍጠር ተግባሩ የሚመሇከተው ሁለ ሉጠቀምበት ይገባሌ፤የአብነት ተማሪዎች በአንዴ ክፍሌ ውስጥ ከስምንት እስከ12 ኾነው እንዯመኖራቸው አኗኗራቸው በተሇይም ሇተሊሊፊ በሽታ አጋሊጭ ሉሆን ስሇሚችሌ የተሻሇ የመኖሪያ አካባቢ እንዱኖራቸው ገዲሙ(ቤተ ክርስቲያኗ)፣መንግስታዊም ይሁን መንግስታዊ ያሌሆኑ ተቋማት መስራት ይገባቸዋሌ የሚለ አበይት ይሁንታዎችን በመጠቆም ጥናቱ ተቋጭቷሌ

2015-03-01T00:00:00Z