http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/11087 2026-10-13T02:36:31Z 2026-10-13T02:36:31Z በይመኑ, ወንድም http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17092 2026-08-28T12:22:10Z 2017-05-01T00:00:00Z

በግእዝ ቃንቃ቉ ትምህርት ክፍል ለኹለተኛ ዲግሪ ማሟያ የቀረበ ጥናት በይመኑ, ወንድም ይህ ጥናታዊ ጽሐፍ የሚያተኩረው በገድለ ዮሓንስ ዘውራ ኢየሱስ የይዘት ትንተና ሊይ ነው፡፡ ሇዘህ ጥናትም አገልግሎት ሊይ የዋለዉ የጻዴቁ ዮሓንስ ዘውራ ኢየሱስ የብራና ገድል ሲኾን ገድሉም የተገኘዉ በሜጫ ወረዲ በሚገኘው ውራ ኢየሱስ አንድነት ገዳም መኾኑ በጥናቱ ተቀምጧል፡፡ የጥናቱ መግቢያ፤ አነሣሽ ምክንያቶች፤ ያለዉ ሲኾን ዋና ዋና ምክንያቶቹ ካሁን በፊት ያልተጠና መኾኑና አጥኚው ገድለ በሚገኚበት ገዳም አካባቢ ተወሊጅ በመኾኑ የጻዴቁ ዮሓንስ ታሪካዊ አመጣጡ ያወዛግበዉ ስለነበረ ነው፡፡ የጥናቱ ዋና አላማና ዝርዝር አላማዎች፤ በጥናቱ የተመለሱ መሠረታውያን ጥያቄዎች፤ የጥናቱ ጠቀሜታዎች፤ ለአጥኚዉ ያጋጠሙት ችግሮች እስከ መፍትሄያቸው በጥናቱ ተካተዋል፡፡ ስለገዴሊት ታሪካዊ አመጣጥ፤ ስለተጻፈበት ቃንቃ቉፤ ስለገዴሊት ክፍሎች፤ ከነአላማቸውና ከነጠቀሜታቸው እንዲሁም በማን እና መቼ እንደተጻፈ በክለሳ ድርሳናት የተብራራ ሲኾን የመረጃ መሰብሰቢያ ዘዴውም ሰነድ በመፈተሸ፤ ፎቶ ካሜራ በማንሣትና እስከቦታው ድረስ የዘህ ጥናታዊ ጽሐፍ አጥኚ በመኼድ አካሊዊ ምልከታ መኾኑንም ተገልጧል፡፡ ጥናቱም አይነታዊ የምርመር ዘዴን የተከተለ ሲኾን የመረጃ ምንጮቹም የጻዴቁ ዮሓንስ የብራና ገድለን አንደኛ የመረጃ ምንጭ፣ የኅትመቱ ገድለ እና ሌሎች ከገዴለ ጋር ተዙማጅነት ያሊቸው ሰነድች እንሆ ኹለተኛ መደብ የመረጃ ምንጭ በመኾን አገልግሎት ላይ ውለዋል፡፡ የገዴለ ውስጣዊ ይዘቱም በያይነቱ ተመድቦ ይዘቱ ሲተነተን ጻዴቁ ቅደስ ዮሓንስ የሃይማኖት ሰው፣ ማኅበራዊ ግንኙነት ያሊቸው ሰው ከመኾናቸዉ በተጨማሪ የፖለቲካ ሰው እንደነበሩም በትንተናው ተካቷል፡፡ ጻዴቁ ዮሓንስ ሦስቱ ገዳማትን በመመሥረት ለሀገር አስተዋጽኦ ያበረከተ ሲኾኑ የአንበሶች እና ዴንጋይቱ አስደናቂ ሥራም የእንስሳትና የግኡዙን እንዱሁም ይቅደሳን ሰዎች አስተዋጽ በሚሌ ርእሰ ጉዲይ ተብራርቷሌ፡፡ የውራ ኢየሱስ ገዲም የስም ስያሜ ውሮ ይባል በነበር ባላባት ስም ውራ እንደተባለ በገዴለ ገጸ ንባብ ውስጥ ተገኚቷል፡፡ ከኢየሩሳሌም ጀምራ ድንጋይቱ እያበራች አምጥታ ከጉታ ዲጋሉ ተብል ከሚጠራው ቀበላ በተለይ አብሪ የሚባለው ጎጥ ተራራማና ድንጋያማ ቦታ ሲኾን እስካሁን ድረስ አብሪ ተብሎ ሚጠራበት ምክንያት እያበራች በመጣችዋ ድንጋይ መኾኑም በግድለ የይዘት ትንተና ተመልክቷል፡፡ከፈጣሪዉ የተቀበለችዉ ቃል ኪዲኖች ተተንትነው ቀርበዋል፡፡ የገድለ ጸሁፉ ስምም የማነ ክርስቶስ እንሚባል በጥናቱ ተካቷል፡፡ የገድለ ጸሁፊ ያጻጻፊ ስልቱ በዘይቤ አይነቶች ተከፋፍለው በትንተናው ተብራርተዋል፡፡በመጨረሻም የዘህ ጥናታዊ ጽሐፍ ጠቅላላ ይዘት እና ትንታኔ አጠርና ጠቅለል ተደርጎ በኹለት ገጽ ተከልሶ ተጠቃሎል፡፡ በተጨማሪም አጥኚው ለጥናታዊ ጽሐፉ ማጠቃለያ ከሰጠ በኋላ በይሉኝታ ሀሳቦች በተለይ ገዴሊትን ሚያሳትሙ አባቶች የታሪክ ተፋልሶ እንዲይፈጠር የብራና ገዴለን በደንብ ቢያዩት በማለት ጥናታዊ ጽሐፈን አጠቃሎል፡፡

2017-05-01T00:00:00Z ምሥራቅ, ባየ http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17091 2026-08-28T11:29:06Z 2017-02-01T00:00:00Z

የይዘት ትንተና በአቡነ ተክለ አልፋ ገድል ላይ ምሥራቅ, ባየ ይህ ጥናት በአቡነ ተክለ አልፋ የብራና ገድል ሊይ የይዘት ትንተና የተሠራ ነው፡፡ ይህንንም ጥናት ለማሳካት በዋናነት ጎፍጭማ ቅደስ ሚካኤል ወአቡነ ተክለ አልፋ ደብር የሚገኘውን የብራና ገድል የመጀመሪያ ደረጃ የመረጃ ምንጭ ሲኾን የታተሙም ኾነ ያልታተሙ ጽሐፎችን እንዱሁም ቃለ መጠይቆችን በኹለተኛ ደረጃ የመረጃ ምንጭነት በመጠቀም ጥናቱ ተከናውኗሌ፡፡ ጥናቱ በአምስት ምዕራፎች የተከፋፈለ ሲኾን፣ በምዕራፍ አንዴ የጥናቱ ዳራ እና መነሻ ሀሳቡን፣ የጥናቱ አነሳሽ ምክንያት፣ የጥናቱ አላማና ጠቀሜ፣ የጥናቱ ጥያቄዎች፣ የጥናቱ ወሰን እንዲኹም ውስንነት ይዞል፡፡ ምዕራፍ ኹለት ጥናቱ ከፅንሰ ሀሳብ አኳያ የገድላትን ይዘት፣ ክፍሎች፣ ጥቅማቸውን የተጻፋበትን ቉ን቉፣ ታሪካዊ አመጣጥ እንዲኹም ስለ አቡነ ተክለ አልፋ ተዛማጅ የኾኑ ጽሐፎችን ይዞል፡፡ ምዕራፍ ሦስት የጥናቱን ዘዴ፣ የገዴለን ውጫዊ እና ውስጣዊ ይዘት የሚያሳይ ሲኾን የዙህ ጥናት የምርምር ዘዴ አይነታዊ የምርምር ዘዴ ነው፣ የመረጃ መሰብሰቢያ ዘዴ ሰነድ ፍተሻና ቃለ መጠይቅ ሲኾን የመረጃ አተናተን ዘዴው ገሊጭ የአተናተ ዘዴን የተከተለ ነው፡፡ ምዕራፍ አራት የጥናቱ ዋና ማዕከል ሲኾን ስለ አቡነ ተክለ አልፋ የሔይወት ታሪክ የሥጋ ልደት እና የቆብ ልደት እስከ ዕረፍተ ሥጋ ያለው ታሪክ ተብራርቶበታል፡፡ አቡነ ተክለ አልፋ በአኹኑ የቦታ አከላለል በምሥራቅ ጎጀም ዞን ደብረ ኤሌያስ ወረዲ ጎፍጭማ ቀበሌ ተወልደው በአካባቢያቸው በሚገኝ ቤተ ክርስቲያን ምናኔያቸውን ጀምረው ሲጋደሉ ከቆዩ በኋሊ ወደ ዲማ ቅደስ ጊዮርጊስ ገዳም በመኼዴ በገዳሙ የተለያዩ ተጋድሎዎችን ሲያደርጉ ከቆዩ በኋላ በዙኹ ገዳም በ+5 ዓመታቸው ታኅሣሥ 8 ቀን አርፈዋል፡፡ የአቡነ ተክለ አልፋ የቆብ አባታቸው የደብረ ሉባኖሱ አቡነ ፊሌጶስ ናቸው፡፡ አቡነ ተክለ አልፋ በሔይወተ ሥጋ እያለም ይኹን በሔይወተ ሥጋ ካለፋ በኋሊ ብዘ አስተዋጽኦ እንዲላቸው ገዴሊቸው ያሳያሌ፣ ካደረጉት አስተዋጽኦ ውስጥ ክርስትናን ማስፋፋት፣ የመነኯሳቱን አኗኗር መቀየር፣ ቅርስ ጥበቃ፣ ተአምር፣ ፈውስ እና ቃሌ ኪዲን ናቸው፡፡ የገድለ ሥነ ጽሐፋዊ ፋይዲ ሲታይ ሃይማኖታዊ ፋይዲዉ ዶግማ እና ቀኖና፣ ማኅበራዊ ፋይዲዉ በሽተኛን መጠየቅ እና ማስታመም፣ ለሌላው መስጠት ወይም ማካፈል፣ አራስ ጥየቃ እና ወሊጅ አልባ ልጆችን ማሳደግ፣ ባህላዊ ፋይዳዉ ሠርግ፣ እንግዳን መቀበል፣ ለቅሶ ወይም ኀዘን፣ ጠንካራ የሥራ ባህል፣ ግጭትን መፍታት፣ መከባበር እንዱሁም ስንብት፣ አስተዳደራዊ ፋይዳዉ ፍትሀዊነት፣ ካሳ አከፋፈል፣ ሀቀኝነትና አለማዲላት ሲኾኑ ታሪካዊ ፋይዳዎችም ተዲሰውበታል፡፡ የገድሉ የቀንቃ቉ አጠቃቀም ሥናይ የቃንቃ቉ ክፍል አንዱ የኾነው ዘይቤ የተዳሰሰ ሲኾን ይህም ገድለ ሰውኛ ዘይቤ፣ አነጻጻሪ ዘይቤ እና ምስያ ዘይቤዎችን እንደተጠቀመ ያሳያል፡፡ በመጨረሻም በምዕራፍ አምስት የጥናቱ ማጠቃለያ እና የአጥኝዋ ምክረ ሀሳብ ሰፍሮበታል፡፡

2017-02-01T00:00:00Z በዕፁብድንቅ, ካሣዉ http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17090 2026-08-28T08:18:00Z 2017-07-01T00:00:00Z

ሐቲተ ባሕርያተ “ወ” ወ“የ” በዕፁብድንቅ, ካሣዉ ዝንቱ ሐተታ እንዘ ይከውን ዘተገብረ በዐቢይ ርእስ ዘይሰመይ “ሐቲተ ባሕርያተ “ወ” ወ “የ”፣ ዐቢይ ዐላማሁ ከመ የሀሉ ቀዋሚ ሕግ በላዕለ ባሕርየ “ወ” ወ “የ” ለዘተርእየ ተጽናስ እምነ ሥርዐተ ጽሕፈት እስከ ቀመረ ሰዋስዋዊ ዐውድ ለአምሮ (ጥ) መፍትሔ ውእቱ፡፡ ወዘአስተናሥእዎ ለሐታቲሁ ዐበይት ምክንያታት፣ እንበለ ምንትኒ አመክንዮ “ወ” በካዕብ ወበሳብዕ፣ “የ” በሣልስ ወበኃምስ የሐጽጹ ተብህሎቶሙ፣ ከዊኖቱ በዘፈቀደ ሥርዐተ ጽሕፈቶሙ ለ“ወ” ወ“የ” ዘውእቱ ዲበ “ወ” ወ “ዎ”፣ “ዉ” ወ “ው”፣ “የ” ወ “ዬ”፣ “ዪ” ወ “ይ”፣ በኢተሌልዮቱ በገሀድ ባሕርየ ፍጥረቶሙ ወመካነ ፍጥረቶሙ፣ ድምፀ “ወ” እምድምፀ “የ” ተሌልዮ ይላሐልሕ ወይብል ዝርዎ (ላ) ለብዎ (ላ) ተብህሎቱ፣ ምብጻሐ ግስ ግእዝ ባሕቲቱ ተብህሎቱ፣ ተለያልዮቱ ፀአተ ዘርዕ ላዕለ ቃል ዘይትረከቡ ቦቱ “ወ” ወ“የ”... ። በጥብላሌ ሊቃውንቱ በርክብ ባሕቲቱ አሚኖቶሙ፣ ዝኒ እንበለ ምንትኒ አመክንዮ ይትረከብ እመጽሐፍ አው ከመዝ ዘመሰለ ኢይትረከብ ብሂሎቶሙ ውእቱ። ከመ ይብጻሕ ሐተታሁ ለፍጻሜ በተበቊዖ ዐይነታዊ ጥበበ ሐተታ እምድኅረ ተዘግቡ ምርዳኣቱ በኀሢሠ መዝገብ፣ በመጠይቀ ቃል ወበተማክሮ ኅብረት፣ ቀርቡ ተተንቲኖሙ በከሣቲ ጥበበ ትንታኔ ምርዳእ በተግብሮ ወካሊ ለውዎተ ዐላማ። ወካዕበ አርአየ መፍትሔ ግብረ ሐተታሁ ለምክንያተ ሕጸቶሙ ወፈጽሞቶሙ ለ“ወ” ወ“የ”፣ ግስ በሳብዕ ወበኃምስ ፈጽሞቶ፣ ፀአተ ዘርዕ ዘግሰ “ወ” ወ“የ”፣ ከመ ሀሎ ተሌልዮተ ሥርዐተ ጽሕፈት በላዕለ “ወ” ወ“የ”፣ ድምፀ “ወ” ከመኮነ ጥቡቀ ወጽኑዐ፣ እንዘ ይትማላእ ዝንቱ ሐተታ አእተተ ርክበ ዘአልቦ በቋዒ አመክንዮ እንበለ ቀመር ምክንያታዊ። ወበተፍጻሜቱኒ አጽናዒሁ አስተሓየጸ ሐሳቦ ከመ ይሄልዎ ለዝንቱ ግብረ ሐተታ አስተዋፅኦ በአንቅሖ ምሁራነ ግእዝ ለተደማሪ ግብረ ሐተታ ላዕለ ቀመረ ግስ እምአንጻረ አዕማድ። ወአመረ (ጥ) ካዕበ ሐታቲሁ አንጻራተ ሐተታ እመ ይትሐተቱ ባሕርያተ ግስ ዘሠለስቱ ሀ፣ ሐ፣ ኀ ወክልኤቱ አ፣ ዐ እስከ ሊላየ ድምፀቶሙ ወከማሁ ይኄይስ ለእመ ይጸናዕ በዕመቅ ወበስፉሕ ፀአተ ዘርዕ ወብዝኀ ስም ዘ“ወ” ወ“የ” እስመ ሀለዎሙ

2017-07-01T00:00:00Z በ ዳንኤል, ፈረደ http://ir.bdu.edu.et/handle/123456789/17089 2026-08-28T08:03:09Z 2017-01-01T00:00:00Z

ንጽጽራዊ የዘር አወጣጥ ጥናት በዋሸራ፣ በዋድላ እና በጎንጅ የቅኔ አብያተ ጉባኤያት በ ዳንኤል, ፈረደ ይኽ ጥናት “ንጽጽራዊ የዘር አወጣጥ ጥናት በዋዴሊ፣ በዋሸራ እና በጎንጅ የቅኔ አብያተ ጉባኤያት” በሚሌ ርእስ ሊይ ተመሥርቶ የተሠራ ሲኾን፣ ዋና አላማዉም በሦስቱ አብያተ ጉባኤያት መካከል የዘር አወጣጥ ልዩነት መኖር እና አለመኖሩን መመርመር ነው፡፡ አጥኚዉን ለዚህ ጥናት እና ምርምር ሥራ ያነሣሣዉ አቢይ ምክንያት በሦስቱ የቅኔ አብያተ ጉባኤያት ውስጥ ተምረው በወጡ ምሁራን የተጻፈ የግእዛ መዝገበ ቃላት፣ የሰዋስው መጻህፍት እና ከሦስቱ አብያተ ጉባኤያት ውጭ በኾኑ ምሁራን የተጻፈ መጻህፍት የዘር አወጣጥ ልዩነት በማሳየታቸው ነው፡፡ ይኽ ጥናትም ከግብ ይደርስ ዘንድ አይነታዊ የምርምር ዘዴን በመጠቀም ጠቃሚ መረጃዎች በሰነድ ፍተሻ እና በቃለ መጠይቅ ከተሰበሰቡ በኋላ አላማ ተኮር ንሞናን በመጠቀም መረጃዎቹ በገላጪ ንጽጽራዊ የመረጃ መተንተኛ ተተንትነው ቀርበዋል፡፡ ለጥናት በተመረጡ መጻህፍት ውስጥ ዘሮች ከሥርወ ቃላት ላይ ሲመሠረቱ የአሥራወ ቃላቱ መነሻ፣ ሁለት ተከታታይ መነሻ፣ መድረሻ፣ እንዲኹም መነሻ እና መድረሻ ፊደላት ከዘሮች ላይ ተጎርደው ታይተዋል፡፡ እንዲኹም በዘር መካከል ባእድ ፊደል በመጨመር የተመሠረተ ዘር፣ የደጊመ ፊደል ቅርጽ ከለለው ሥርወ ቃል ባለ ደጊመ ፊደል ዘር የተመሠረተ ዘር እና ድርብ ምእላዳትን ይዞ የተመሠረተ ዘር መኾኑን ማረጋገጥ ተችላል፡፡ በጥናቱም በትርጉም እና በፊደል የማይገናኝ የዘር አወጣጥ፣ ከፊል ፊደላዊ እና ምስጢራዊ የዘር አወጣጥ፣ ሙሉ ምስጢራዊ የዘር አወጣጥ፣ በዘር መካከል ባእድ ፊደል በመጨመር የተመሠረተ ዘር፣ ከነጠላ ሥርወ ቃል በደጊመ ፊደል የተመሠረተ ዘር እንዲኹም ድርብ ምእላዳትን በመያዛ የወጣ ዘር የሚለት ርእሰ ጉዲዮች በተገቢው መንገድ ተተንትነው ቀርበዋል፡፡ በጥናታዊ ግኝቱም በሦስቱ የቅኔ አብያተ ጉባኤያት መካከል እና እንዲኹም በሌሎች ምሁራን ዘንድ የዘር አወጣጥ ልዩነት እንዳለ ተረጋግጧል፡፡ በመጨረሻም በሥርወ ቃል የሚጀምር፣ የተውሶ ቃላትን፣ ነባር ቃላትን እና ዘርን ለይቶ የሚያቀርብ የግእዛ መዝገበ ቃላት የዘመናዊ እና የአብነት የትምህርት ተቓ቉ማትን ማእከል አድርጎ ቢዘጋጅ እና ተደራሽ የሚኾንበት መንገድ ቢመቻች፤ ማንኛዉም የዘር አይነት ከሥርወ ቃል ሲወጣ በፅንሰ ሀሳብ ሳይኾን፣ ትርጉምን እና መልእክት ፊደልን ብቻ መሠረት ያደረገ ቢሆን፣ ግላዊ የኾነ የዘር አወጣጥን ለመቀነስ ሲባል፣ የግእዝመዛግብተ ቃላት ሲዘጋጁ የአርትዕት ሥራ የሚሠራ ተቃም ቢቃቃም፣ በግእዝ ቃንቃ ዙሪያ የተሠሩ ጥናቶች እና ግኝቶቻቸው ለሚመለከታቸው ግለሰቦች እና ተቃማት እንዲደርሱ የከፍተኛ ትምህርት ተቃማት ኀላፊነታቸውን ቢወጡ መልካም መኾኑን የሚጠቁሞ ሀሳቦች ተካተው ቀርበዋል፡፡

2017-01-01T00:00:00Z